Επιστημονική Ονομασία: Κέρκις η κερατονιοειδής
Λατινική Ονομασία: Cercis siliquastrum
Άλλες ονομασίες: Κότσικας, Μαμουκαλιά, Δένδρο του Ιούδα

Η Κουτσουπιά είναι φυλλοβόλο δέντρο, ιδιαίτερα διαδεδομένο στη Μεσόγειο και αυτοφυές της ελληνικής χλωρίδας. Ανήκει στην ίδια οικογένεια με άλλα δημοφιλή καλλωπιστικά δέντρα όπως οι Ακακίες, η Ψευδοακακία και η Σοφόρα καθώς και θάμνοι όπως ο Εχίνοπας, η Κάσσια και το Σπάρτο. Είναι δέντρο ιδιαίτερα ανθεκτικό, δεν απαιτεί πολλές καλλιεργητικές φροντίδες και φυτεύεται είτε μεμονωμένη (σε διάφορα σημεία στον κήπο, δημιουργώντας όμορφες αντιθέσεις με τον χλοοτάπητα), είτε για τη δημιουργία δενδροστοιχιών σε δρόμους, πάρκα, πεζοδρόμια και διαδρόμους. Η κατά μήκος φύτευση δημιουργεί εντυπωσιακές αλέες, ιδιαίτερα την άνοιξη κατά την περίοδο της ανθοφορίας της. Αναπτύσσεται τόσο σε παραθαλάσσιες περιοχές, όσο και σε ορεινές. Φυτεύεται συχνά σε πάρκα στις πόλεις ως καλλωπιστικό φυτό. Είναι ιδανικό δέντρο για πεζοδρόμια, πλατείες και πάρκα αναψυχής διότι δεν χρειάζεται πολύ νερό το καλοκαίρι. Χάρη στο ωραίο της φύλλωμα και στην πλούσια ανθοφορία της, θεωρείται εξαιρετικό καλλωπιστικό δένδρο, γι’ αυτό και φυτεύεται και στους κήπους. Είναι ιδανικό δένδρο για μικρές αυλές καθώς δε γίνεται τεράστιο και δίνει σκιά το καλοκαίρι, ενώ επειδή είναι φυλλοβόλο αφήνει τον ήλιο να περάσει τον χειμώνα. Έχει καλής ποιότητας ξύλο, το οποίο χρησιμοποιείται στην τορνευτική.

Μορφολογικά χαρακτηριστικά

Η Κουτσουπιά αναπτύσσεται με αργό ρυθμό. Σε πλήρη ανάπτυξη φτάνει σε ύψος τα 8- 12μ, με πλάτος κόμης έως και 7μ. Έχει φύλλα έμμισχα, στρογγυλά ή καρδιοειδή και μεγάλα, με διάμετρο 5- 12 εκ. Έχουν ανοιχτό πράσινο χρώμα και αναπτύσσονται εναλλάξ πάνω στους βλαστούς. Έχει άνθη πυκνά, σε έντονο μωβ και ροζ- ρόδινο ή φούξια χρώμα, για τα οποία ξεχωρίζει στους αγρούς κάθε άνοιξη. Τα άνθη αυτά εμφανίζονται πολλά μαζί σε βοτρυώδης ταξιανθίες που καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το φυτό.  Η περίοδος ανθοφορίας της είναι από τα τέλη Φεβρουαρίου έως και τα τέλη Απριλίου (διαρκεί 30- 35 μέρες). Τα άνθη της κάνουν την εμφάνισή τους στον κορμό και τα κλαδιά της πριν από την έκπτυξη των φύλλων και είναι ερμαφρόδιτα (δηλαδή διαθέτει και αρσενικά και θηλυκά). Μετά την άνθιση εμφανίζονται οι καρποί, ο οποίοι μοιάζουν με φασολάκια (χέδρωπες). Αρχικά έχουν πράσινο και στη συνέχεια κόκκινο- καφέ χρώμα. Οι καρποί παραμένουν στο φυτό αρκετό διάστημα και οι σπόροι που περιέχονται σε αυτούς ωριμάζουν στις αρχές του φθινοπώρου. Η κόμη της έχει σχήμα στρογγυλό με σχετικά αραιή βλάστηση. Μπορεί να διαμορφωθεί και σα θάμνος όπου αποκτά ύψος μέχρι 3- 4μ. και πλάτος 2μ. Ο κορμός και τα κλαδιά της έχουν φλοιό με σκούρο καφέ ή γκριζωπό χρώμα.

ΚΟΥΤΣΟΥΠΙΑ Ή ΚΕΡΚΙΔΑ Φυτώρια/Γεωπονικές Επιχειρήσεις Χορομίδης: γλάστρες, φυτά, καρποφόρα, αειθαλή, φυτοχώματα, λιπάσματα, εργαλεία και είδη κήπου | Horomidis Agronomic Corp. Flower pots, plants, garden utensils and supplies, evergreens, fruit trees, fertilizer, soil

Καλλιεργητικές φροντίδες για την Κουτσουπιά

Η Κουτσουπιά, σα φυτό της Ελληνικής φύσης, είναι απόλυτα προσαρμοσμένη στις κλιματολογικές της συνθήκες. Αναπτύσσεται και σε φτωχά εδάφη, σε ξηρά ή νωπά, σε ελαφριά, μέτρια ή βαριά, άγονα ή και ρηχά, αρκεί να αποστραγγίζονται καλά. Αντέχει επίσης σε όξινα, ουδέτερα μέχρι και πολύ αλκαλικά εδάφη αλλά όχι όμως σε αλατούχα.  Μπορεί να φυτευτεί ακόμα και σε ασβεστώδη εδάφη. Προτιμότερο είναι να τοποθετείται σε ηλιόλουστα σημεία του κήπου. Είναι ανθεκτικό φυτό τόσο στην ξηρασία και την ατμοσφαιρική μόλυνση, όσο και στις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα και στην ξηρασία. Είναι κατάλληλη για φύτευση κοντά στη θάλασσα και σε περιοχές με υψηλή ατμοσφαιρική ρύπανση. Καταλληλότερες θέσεις είναι οι ηλιόλουστες αλλά αναπτύσσεται καλά και σε ημισκιερές. Τα κλαδιά της Κουτσουπιάς είναι ευλύγιστα και δε σπάνε εύκολα με τον αέρα. Το κλάδεμα συνήθως γίνεται μετά την περίοδο ανθοφορίας και αποσκοπεί στην αραίωση της κόμης και στην αφαίρεση των ξερών κλαδιών. Το αυστηρό κλάδεμα πρέπει να αποφεύγεται καθώς μειώνει την ανθοφορία, αφού το φυτό ανθίζει σε κλαδιά ενός ή δύο ετών. Μπορούμε να πούμε πως το κλάδεμα δεν ταιριάζει καθόλου στον «χαρακτήρα» και την ανάπτυξη της κουτσουπιάς γιατί το δέντρο ασχημαίνει πολύ. Έτσι, αποφεύγουμε εντελώς να αφαιρέσουμε μεγάλα κλαδιά ενώ μπορούμε να αφαιρέσουμε κάποια μικρά μόνον εφόσον ενοχλούν για κάποιο λόγο. Αυτό σημαίνει ότι επιλέγουμε προσεκτικά το σημείο όπου θα τη φυτέψουμε έτσι ώστε να μην βρεθούμε μπροστά σε δυσάρεστες εκπλήξεις μετά από χρόνια.

Πολλαπλασιασμός της Κουτσουπιάς

Η Κουτσουπιά μπορεί να πολλαπλασιαστεί με μοσχεύματα σκληρού ξύλου. Ο τρόπος αυτός, όμως, είναι δύσκολος διότι δημιουργούνται δύσκολα οι ρίζες. Το φυτό πολλαπλασιάζεται και με το  σπόρο του στις αρχές του φθινοπώρου. Πριν από τη σπορά, ο σπόρος εμβαπτίζεται σε ζεστό νερό προκειμένου να διακοπεί ο λήθαργος.

Εχθροί και ασθένειες της Κουτσουπιάς

Είναι ανθεκτικό δένδρο και δεν προσβάλλεται εύκολα από έντομα και μύκητες. Μυζητικά έντομα όπως αφίδες, ακρίδες φύλλων και τζιτζικάκια προσβάλλουν τα φύλλα της, δε δημιουργούν, όμως, σημαντικές ζημιές. Επιπλέον, ο κορμός και τα κλαδιά της ίσως προσβληθούν σπάνια από μύκητες (βερτισιλλίωση) και βακτήρια. Καλό είναι να αποφεύγεται το κλάδεμα με βροχερό και υγρό καιρό καθώς και να διακόπτεται το πότισμα στο τέλος του καλοκαιριού. Σε μεγάλη ηλικία μπορεί να υποφέρει από τις χειμερινές θερμοκρασίες που φθάνουν κάτω από τους -15οC.

ΚΟΥΤΣΟΥΠΙΑ Ή ΚΕΡΚΙΔΑ Φυτώρια/Γεωπονικές Επιχειρήσεις Χορομίδης: γλάστρες, φυτά, καρποφόρα, αειθαλή, φυτοχώματα, λιπάσματα, εργαλεία και είδη κήπου | Horomidis Agronomic Corp. Flower pots, plants, garden utensils and supplies, evergreens, fruit trees, fertilizer, soil

Μελισσοκομία

Τα μελίσσια επισκέπτονται τα άνθη της Κουτσουπιάς και συλλέγουν νέκταρ σε πολύ καλές ποσότητες, αλλά και γύρη σε μικρότερες ποσότητες. Η ανάπτυξη των μελισσιών που βίσκονται κοντά σε περιοχές που υπάρχουν κουτσουπιές είναι δεδομένη.

Κάποιες χρονιές με πολλή υγρασία και μεγάλες θερμοκρασίες, αναπτύσσονται μύκητες στο κάτω μέρος των τρυφερών, νεαρών φυλλωμάτων της Κουτσουπιάς, με αποτέλεσμα την παραγωγή μελιτώματος. Οι μέλισσες επισκέπτονται πάλι την Κουτσουπιά, αυτή τη φορά για να συλλέξουν το μελίτωμα από τα φύλλα.

Μάθε κι αυτό!

 

  • Η Κουτσουπιά είναι φυτό που υπήρχε από την αρχαιότητα σε όλα τα κράτη της Μεσογείου. Το επιστημονικό της όνομα Cercis siliquastrum, το έλαβε από την λέξη Κέρκις, ένα εξάρτημα του αργαλειού, που στην αρχαιότητα το έφτιαχναν από ξύλο Κουτσουπιάς!

  • Τα άνθη της Κουτσουπιάς τρώγονται ωμά αλλά και σε σαλάτες ή διατηρημένα σε ξύδι, αρκεί να έχουν πλυθεί πολύ καλά!

  • Σύμφωνα με το θρησκευτικό μύθο, παλιότερα πίστευαν ότι η Κουτσουπιά ήταν το δέντρο από το οποίο κρεμάστηκε ο Ιούδας μετά την προδοσία. Στα Αγγλικά αναφέρεται ως «Δέντρο του Ιούδα», προφανώς από παράφραση του “Arbre de Judée” που στα γαλλικά σημαίνει «Δέντρο της Ιουδαίας», μια και η Κουτσουπιά είναι πολύ κοινό φυτό στην περιοχή της ιστορικής Ιουδαίας. Τα ιερά κείμενα της Διαθήκης αναφέρουν πως ο Ιούδας τελικά κρεμάστηκε σε συκιά, οπότε και η ονομασία καταργήθηκε.